Guanshan

kemasi Wikipedia
跳至導覽 跳至搜尋
guansan
(關山鎮)
guansan imaza
na tjaivavaw a sihu a kinapangaljan a paljavak taitu king
sicuayanga a ngadan lilung(里壟)
sepaljavak pitju a mula, itaiday sa tjelu puluq sa lima a talingan
sihu

-guciu

-remasudj a kilalaing takakudan a pacaqan

-qinati a hulic a sihu

-戴文達(pacun ta kamakama na guansan)

-naseguansan a gukusiu

-daihiyukay na guansan

pulingetjan nua kadjunangan 58.7351 km²
kinamamamawan tua vavavan nua gadu drusaiday sa alu puluq a maru vavavan tadjekuacan (280m)
caucau

-pipenuljatan na cawcau


-papu ngadan tjai sangasangas

-paljingan

-alu a kuzulj sa tjelu taiday sa unem puluq sa siva a caucau (8,369)

(2021 a cavilj kata tjelu qiljas)

-masanlimalj (5)

-tjelu a kuzulj drusaiday sa drusa puluq a paljingan (3,220)

sasupuan na yubinkiuku/yuzeng 956
pukeljang a venecikan na takakudan a umaq a sihu 10014030
tjuljivar ta guan cesan, haydan, luye, dunghe

guansan cen(binununan:Kinalaungan;nginaingayngan:guanˊ sanˊ ziinˋ;pinairangan:Koan-san-tìn),izua sicuayan a ngadan lilung(里壟),imaza i pasaviri a taituking, izua tu alu kuzulj a caucau, avan nu tjaljakedrian ta cen kata neka paselaw ta ita kudraw a caucau nua i taiwan.

pakata ljaqedi ta zuma qinaljan. pasamaza ledepan kicencen ta haydan, a i viri kicaing tua i cesan, a i tjaikacedas mavan a dunghe, a i navalj kicaing tua i luye. pazumamaw za imaza i pasanavalj a kalingu kata valangaw sevesevec a lizulizuk, izua binan pana cemalivat, itua i vecekadan gadugaduan kata a ljavyljaving a mareka gadugaduan a dideq, a kalevelevan semezan tu kemaledeledev. a iciningkan a sikudjaljan 200mm, a ljemita qadaw nicu kimaya 23.7 ℃ a sezaman.

cinalivatan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

ka cinting a djiday, pinpu zuku (avan za dawulung zuku) naljitalatj a sema guansan a qemumang. au aza amizuku namatevelj kata lenindjelj ta qinaljan imaza tauta. aza pairang ka uri puaming nanga cinting kuangshu(光緒) a djiday patagilj a semamaza qemuma. ka ripun a djiday, aza haka zuku kemavacuk tua i pasakacedasan vunglin a kadjunangan, au zuma malje zuma caucau na sepulingetj i guansan kata pasakacedas a kadjunangan.    

guansan cen kasicuayan a ngadan lilung (pinairangan:Lí-lāng), kemasi ’inamizukuan patagilj, a siaya liaw qudjidjilj a qatjuvitjuvi a imi. ka 1920 a cavilj, linindjelj ta lilung ciyican(區役場), au semandjalan pakata kisac uri na pazangal a sisazuan nua kacalisian, ulja i teku ta daguan(大關) gadu, avanzua pavalitan ta ngadan ti “guansan” aya. ka 1946 a cavilj, aza kuming sihu lemindjelj ta guansan guan, au pavalitan ta lilung cen, ka 1954 a cavilj, mumaljeng a pavalitan ta guansan cen.

kamakama[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

sazazatj kamakama izuanan malji pakeljang
pitjaysangas a 1951 a cavalj
1 sangasangasan 黃拓榮 sihu a mingnlin
2 sikamasanmusalj 徐監 daihiu a na sinkiw
3 sikamasan tjelulj 吳光亮 daihiu a na sinkiw
pitjayvililj a 1951 a cavalj
1 sangasangasan 卓勝順 pakata sinkiw
2-3 sikamasanmusalj kata sikamasan tjelulj 徐榮乾
4 sikamasan simatjelj 曾玉崙
5-6 sikamasan limalj kata sikamasan nemel 詹進興
7-8 sikamasan pitjulj kata sikamasan valulj 王國輝
9-10 sikamasan sivalj kata sikamasan simuluq 彭盛煥
11 sikamasan simuluq saka ita 王寵懿
12-13 sikamasan simuluq saka drusa kata sikamasan simuluq saka tjelu 許瑞貴
14 sikamasan simuluq saka sepatj 王寵懿
15-16 sikamasan simuluq saka lima kata sikamasan simuluq saka unem 黃瑞華
17-18 sikamasan simuluq saka pitju kata sikamasan simuluq saka alu 戴文達 tucu

paljavak tua kadjunangan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

izua pitju a ri kata itaiday sa tjelu puluq sa lima a rin i guansan cen.

li lin qinaljan
德高dekaw 33 北庄beizuang, 日新resin, 東明dungmin, 西庄sizuang, 頂庄dinzuang, 東庄dungzuang, 永豐yunvung
新福

sinvu

14 溪埔sipu, 新福sinvu
豐泉

vungcyan

12 昌林canglin, 長興cansin
中福

cungvu

19 里壠lilung
里壠

lilung

33 里壠lilung, 崁頂candin, 隆興lungsin
月眉

yemei

7 月眉yemei, 中和zunghe, 盛豐senvung
電光

dienkuang

17 嘉武tjawu, 東興tungsin, 中興zungsin, 上雷公火sanrikunghu, 南興nansin

pakata kadjunangan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

izua binan pana pakamaza seqaljudj, aicu i kacedasan kata viri a ljavek a gadugaduan kata a gadugaduan i vecekadan tua taiwan, aza masan tjakedri a kadjunangan avan za taitu sevesevec a lizulizuk. imaza a kadjunangan mamaw ta cesan kata luye guan a maruqalu a kinadjunangan, lja mavatj aicu a kadjunangan au maqati a mirazek ta nguiu. ljakua za i guansan tjateku a kinamamamavan tua vavavan nua gadu tua i cesan. saka tja saljeneng tauta.

guansan a sikac[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

aicu “sinivarung pakata pasakacedas a kadjunangan”, guansan sinan vecekadan ca  guansan a sikace. a na mabugay paljeqaca ma guansan, cesan kata haydan aicu tjelu a qinaljan, tucu aza sincen kikang avan za i guansan a sinan vecekadan, a ikiw kadjunangan izuanan luye kata yenpin aicu drusa a guan. aza guansan hasisiw, guansan sapuycy, guansan a kivecikan ta kukumibu, izuanan guansan cecy(慈濟) biuing, saka tjalja nangawaqan tjakaizuanan pakata kakipucemelan.

pakata kinapangaljan a paljavak a rikishi[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

ka 1915 a cavilj lilung patagilj avan nu vecekadan nua guansan sincen a kadjunangan , seman ta ljingas pakata kisac uri na pazangal a sisazuan nua kacalisian, au linindjelj ta “lilung citing”. ka 1920 a cavilj lilung citing tinevelj i taituciting. ka 1923 a cavilj, linindjelj mumalj ta citing, masan kanri a luye, lilung kata sinkaiyan aicu tjelu a kadjunangan, ka 1937 a cavilj, lilung citing pavalitan ta guansandjin, lilungzuang pavalitan ta guansanzuang, aicu guansanzuang izua tucu i cesan, guansan, haydan, luye kata yenpin a lima a sincen a kadjunangan, saka guansan avan nu vececadan a lima sincen sikace a hici.  

kapuaming ta maqaqeci i 1946 a cavilj ita qiljas drusa puluq sa lima a qadaw, avan nu taituking guansan ci guansan guan, au izua tjelu a qinaljan sipavecik paguansan guan, guansan, cesan kata luye guan. mamaw a cavilj tu sepatj qiljas, aza sikan cen pavalitan ta lilung cen, aicu guansan ci a kinanri mapazulju tu drusa a qinaljan, penuljat ita cen kata sepatj a qinaljan.

ka 1947 a cavilj sualapen ta guansan cisu(區署), ka 1949 a cavilj linindjelj ta dungvungcy(東峰區), aicu cisu a umaq i lilung cen avan nu sicuayan a kakaizuanan a guansan cisu. za kanriven italatj izua a haydan, djisan, yenpin, daren kata lanyu aicu lima a qinaljan. lilung mumalj masan ta vecekadan nua mareka kadjunangan pakata kinapangaljan a paljavak. ka 1951 a cavilj, sualapen ta dungvungcy, aza sincen a manguwqen amin i lilung cen italadj. ka 1949 a cavilj lilung cen pavalitan a ngadan ta guansan cen patjelja tucu.

lilung imaza tjalja mirazek ka ripun a djiday, lja imaza avan nu vecekadan nua sincen kata hasisiw, aza kinsac, kumuing kata tacekeljan niamadju sinan pazangal mirazek ta siubay, bunka kata kakituluwan, saka lilung masan ta sikace i pasanavalj a kalingu kata valangaw sevesevec a lizulizuk. pakata nasidjaravacan, izua disiaba a kisiya kata disiaba a basu, namasan pazangal aravac a kadjunangan sema i kacalisian a qinaljan. pakata sengesengan, ka ripun a djiday, izua seman alju, seman hutaring, kafi kata qadupu a sengesengan, kapuaming ta maqaqeci, izua qemuma, kasiw, qadupu kata kusui a sengesengan. saka tjaljiazua ta caucau patjavat semamaza. aicu guansan hici i vecekadan nua yili kata valangaw a dideq. saka a tjeketjek na masansika drusamuluq a djalanan i taiwan, kata cenkung dideq izua ljavek a gadugaduan a qecen, saka maqati kitjuaya pakata kadjunangan nimadju.

caucau[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

pakata caucau i guansan cen, ka 1968 a cavilj tjatjuruvuan, au nutjaivililj mekedri, amin ka 1975, 1981, 1982, 1990 kata 1993 aicu lima a cavilj na mapazulju, a tjeza anga sepatj puluq sa pitju a cavilj mekedrikedri sakamaya, ka 2007 a cavilj tapuluq qiljas patagilj a mekedri mata ita kudraw teku a caucau.     

cavilj caucau +:metjeruvu

-:mavekelj

(%)

1946 lima kuzulj sa itaiday sa unem puluq sa alu a caucau (5,168 a caucau) —    
1951 unem kuzulj sa drusaiday sa siva puluq sa ita a caucau (6,291 a caucau) +21.7%
1956 ita kudrav sa sepatj puluq sa tjelu a caucau (10,043 a caucau) +59.6%
1961 ita kudrav sa tjelu kuzulj sa itaiday sa tjelu puluq sa ita a caucau (13,131a caucau) +30.7%
1966 ita kudrav sa lima kuzulj sa unem taiday sa alu puluq sa siva a caucau (15,689 a caucau) +19.5%
1971 ita kudrav sa lima kuzulj sa sepatj taiday sa unem a caucau (15,406 a caucau) −1.8%
1976 ita kudrav sa sepatj kuzulj sa siva taiday sa puluq sa unem a caucau (14,916 a caucau) −3.2%
1981 ita kudrav sa tjelu kuzulj sa unem taiday sa tjelu puluq sa unem a caucau (13,636 a caucau) −8.6%
1986 ita kudrav sa drusa kuzulj sa alu taiday sa tjelu puluq sa sepatj a caucau (12,834 a caucau) −5.9%
1991 ita kudrav sa ita kuzulj sa siva taiday sa sepatj puluq sa pitju a caucau (11,947 a caucau) −6.9%
1996 ita kudrav sa ita kuzulj sa pitju taiday sa drusa puluq sa lima a caucau (11,725 a caucau) −1.9%
2001 ita kudrav sa siva taiday sa unem puluq sa drusa a caucau (10,962 a caucau) −6.5%
2006 ita kudrav sa siva puluq sa lima a caucau (10,095 a caucau) −7.9%
2011 siva kuzulj sa lima taiday sa lime puluq sa siva a caucau (9,559 a caucau) −5.3%
2016 alu kuzulj sa alu taiday sa puluq sa ita a caucau (8,811 a caucau) −7.8%

nasidjaravacan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

kisiya a djalan
taiwan kisiya kanriki
a kisiya a djalan a cemalivat tua taiwan i taitu
disiaba i haydan
disiaba i guansan
kunglu
TW PHW9.svg masansivalj a djalan i taiwan
TW PHW20.svg masansika drusamuluq a djalanan i taiwan
vinaciqan ta djalan
TW CHW197.svg itaiday siva puluq sa pitju a vinaciqan   

sinupuan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

kaucung a gaku
na sihu guansan tatuluan ta pakada kuba kata pavelid a sengsengan a gaku
gaku na kutjung
gaku na kutjung a guansan
gaku na kukumin
gaku na kukumin a guansan
gaku na kukumin a dienkuang(電光)
gaku na kukumin a yemei(月眉)
gaku na kukumin a dekaw(得高)
puvadanqan
puvadanqan i guansan

kivangvangan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

天后宮 tienhu biu
關山親水公園 kakivanvangan i guansan
關山環鎮自行車道 kiliusan na zidingsia i guansan a djalanan
關山中華大戲院 guansan zunghua

racev[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]

小米 vaqu
愛玉子 ugiw
稻米 paday

kasizuan[remasudj ta vincikan | tinagiljang a remasudj ta vincikan]